به یقین فصل جوانی زندگی انسان ها نقطه ی عطف تغییر و تحولات و شکل گیری ماهیت و هویت آنان و بالتبع عامل سرنوشت ساز جوامع است ، پس گزاف نگفته ایم اگر بگوئیم جوانی فرصتی است برای همه جوامع که در صورت برنامه نداشتن برای آن تبدیل به تهدید می شود.
«اوصیکم بالشبان خیراً فانهم ارق افئدة ان الله بشیراً و نذیراً فخالفنی الشبان و خالفنی الشیوخ»
من شما را درباره جوانان توصیه می کنم به خیر و نیکی ، چرا که آنان نازک دل اند. خداوند مرا به پیامبری، بشارت و انذار برانگیخت؛ جوانان به من گرویدند و یاریم کردند اما پیران و بزرگ سالان به مخالفت با من برخاستند.(پیامبر اکرم «ص»)
آنچه از رجوع به عوامل تحول جوامع در تاریخ به دست می آید این است که در تمامی این دگرگونی ها جوانان به عنوان رهبران و یا پیش برندگان اصلی این حرکات عظیم مطرح بوده اند و نقش اساسی داشته اند.
پیامبر(ص) هنگامی که از آغاز رسالت خویش سخن می گوید پیوسته و در همه جا از جوانان بعنوان اولین کسانی یاد می کنند که به اسلام رو آوردند همچنان که علی(ع) نخستین کسی بود که اسلام را پذیرفت.
امام صادق (ع) در جایی می فرمایند: «جوانان را دریابید زیرا آنان زودتر از دیگران به کارهای خیر روی می آورند .»
بنابر این اگر باور کردیم که جوانی یک فرصت است و خواستیم تا زوائد را از این فرصت بزدائیم باید ما به ازای مناسبی را برای آن تعریف کنیم تا جوان پند گریز نشود.
علامه محمدتقی جعفری می فرمایند: «نگرانی من در مورد جوان ها از این رو است که حقیقت بالقوه و بالفعل را در قالب هزار رنگ و لعاب از دست این جوان ها بگیرند و اما چیزی به آن ها تحویل ندهند. خدایا آنچه از دست ما برمی آید انجام می دهیم باقی برعهده ی توست.خودت این گلها و این نوباوره های حیات را آنگونه حفظ کن که با این مطالب از دست ما نرود.»
شاید علامه به این می اندیشید که بسیاری از آنچه جوانان از آن منع می شوند زوائد نیست که در این صورت جایگزین های آن همه بدلی خواهد بود.
جوانی همان درخت نونهالی است که از هر تغذیه ای برای رشد استفاده می کند تا توان ایستادگی پیدا کند. انعطاف و تغییر پذیری مهمترین خصیصه ی این فصل از زندگی است، به همین دلیل است که معصومین (ع) مهمترین بخش انرژی خود برای هدایت جامعه را صرف جوانان می کردند تا هم زمان حال و هم آینده را که جوان به درخت تنومندی تبدیل می شد دریابند.
علامه جعفری چه زیبا انعطاف پذیری جوانان را توصیف می کند: «به جوان سفارش نمی توان کرد چرا که جوانان پیرو بزرگترها هستند بلکه باید از بزرگ ترها خواهش کرد.»
علی (ع) آنجا که از نعمتها نام می برد به جوانی به عنوان یکی از بزرگترین نعمت ها می نگرد و می گوید : «دوچیز است که اگر چشمان من تا نزدیک به نابینایی برای آن ها خون بگرید یک دهم حق آن ها را ادا نکرده ام» . آن دوچیز عبارت است از: از دست دادن جوانی و جدایی از دوستان و در جای دیگر می فرمایند:«دو چیز است که قدر و قیمتش را کسی نمی شناسد مگر آن کس که هر آن دو را از دست داده باشد؛ یکی جوانی و دیگری تندرستی.»
پیامبر(ص) نیز ارزش جوانی را در میزان عبودیت خداوند معرفی می کنند و می فرمایند: خداوند هفت گروه را در سایه ی رحمت خود جای می دهد، روزی که سایه ای جز سایه ی او نیست؛ اول زمامدار عادل، دوم جوانی که در راه عبادت خداوند پرورش یافته باشدو...
و از جوانان می خواهند:«با دانش از ایمان خود دفاع کنند» چرا که آنان که عاشق علم هستند معشوق خویش را همراه خود می برند و هرگز از لذت و معشوقشان جدا نمی شوند.
.  احکام جوانان،15
 .همان ، 17
 .فصل نامه قبسات، شماره دوم،25
 .همان
  .انوارالعلویه، شیخ جعفر نقدی، 487
  .کافی، جلد 6 ، 47

جوان در روايات